جاذبه های راين :

بزرگترين دهانه آتشفشاني منطقه راين در نزديكي روستاهاي قلعه حسنعلي و توتك

در 30 کیلومتری جنوب شرق شهر راین واقع در استان کرمان ، در اطراف دهکده‌های قلعه حسنعلی ، قلعه حیدر و توتک تعداد 15 دهانه انفجاری وجود دارد. محققان در ابتدا این دهانه ها را محل برخورد سنگهای آسمانی دانستند اما پس از تحقیقات بیشتر آنها را دهانه های آتشفشانی تشخیص دادند که بین ۵۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ سال قبل فعال بوده اند.

 

در 30 کیلومتری جنوب شرق شهر راین واقع در استان کرمان، در اطراف دهکده‌های قلعه حسنعلی، قلعه حیدر و توتک تعداد 15 کراتر انفجاری در عهد حاضر بوجود آمده است . گویوویچ 1973 برای اولین بار این کراترها را محل برخورد سنگهای آسمانی ذکر کرد، میلتون1976 و سپس سبزه‌ای 1363 آنها را کراترهای آتشفشانی دانستند. کراترها در سنگهای آتشفشانی ائوسن، آلگلومرای اولیگومیوسن و آبرفتهای کواترنر تشکیل شده‌اند . از 14 کراتر منطقه فقط کراتر شماره 9 سنگهای ماگمایی جوان و الترابازیک بیرون ریخته‌است . مواد پرتابی‌که در همه کراترها عمومیت دارند عبارتند از ولکانیت‌های ائوسن سنگهای رسوبی آتشفشانی (آلگلومرا) اولیگومیوسن و سنگهای تخریبی شیمیائی کواترنر و در بعضی از کراترها سنگهای آذرین درونی مانند گرانیت ، سی پنیت ، دیوریت و گابرو و نیز بصورت قطعات پرتابی‌دیده میشوند . بنظر میرسد که سنگهای پرتابی گرانولار سنگهای نفوذی منطقه میباشند که هنوز در سطح زمین رخنمون نیافته‌اند. در کراتر شماره 9 بخش قابل توجهی از قطعات پرتابی بصورت گزنولیت در درون بمبهای الترا بازیک پیدا میشوند . این گزنولیت‌ها اکثرامتخلخل هستند زیرا متحمل ذوب بخشی شده‌اند. نسبت حجمی گزنولیت و گزنوکریست‌های پوسته‌ای در بمبهای الترابازیک گاهی بقدری زیاد است که ترکیب شیمیائی ماگمای اولیه را متاثر ساخته است ، بهمین علت سعی کرده‌ایم از قطعات پرتابی الترا بازیک آلایش نیافته‌تجزیه شیمیائی بعمل آوریم . ترکیب شیمیائی ماگمای الترا بازیک و غنی از پتاسیم قلعه حسنعلی در حد واسط ترکیب شیمیایی گروه کامافوجیت و گروه اوراندیت قرار میگیرد اما از لحاظ فراوانی CaO به گروه کامافوجی‌تی نزدیکتر است . از آنجائیکه امروزه هر دو گروه‌فوق‌الذکر را بنام لامپروئیت میخوانند لذا ما نیز اسم لامپروئیت را برای سنگهای التراپتاسیک قلعه حسنعلی انتخاب کرده‌ایم. ماگماهای لامپروئیتی، جز در بخش کوچکی از شاخه غربی ریفت شرق افریقا، در سایر نقاط جهان در مناطق سابداکشن فسیل (تصادم) و یا در مناطق‌غیر ریفتی دیده میشوند. طبق عقیده اکثر محققین در این ماگماتیسم متاسوماتیسم گوشته‌ای و تولید یک فاز آبدار غنی از پتاسیم مانند فلوگوپیت یا ریشتریت (آمفیبول غنی از پتاسیم) شرکت این فاز در ذوب بخشی پریدوتیت سبب میشود تاماگمای حاصل از لحاظ K2O و MgOغنی و از نظر Cao فقیر باشد . متاسوماتیسم گوشته‌ای را اکثر محققین ناشی از آبگیری از یک پوسته اقیانوسی فرورانده (گاهی سرگردان در گوشته) میدانند که کانی‌شناسی گوشته را متاثر میسازد بعضی دیگر از دانشمندان متاسوماتیسم راناشی از جریان سیالات و کنوکسیون‌درون گوشته‌ای تصور میکنند. در خصوص منطقه قلعه‌حسنعلی از آنجائیکه اکثر محققین وقوع سابداکشن بین پوسته اقیانوسی نئوتتیس و ایران را در طول مزوزوئیک و نئوژن محرز میدانند، لذا تصور وجود رابطه بین ماگماتیسم لامپروئیتی این منطقه و پالئوسابداکشن نئوتتیس‌منطقی است . باوجود این نباید نقش تکتونیک را در منطقه نادیده گرفت ،زیرا در محدوده کراترهای انفجاری سه گسل اصلی نایبند، کلمرد و کوه بنان بهم رسیده و توسعه گسلهای فرعی در جهات مختلف قطع شده‌اند. این سه گسل اصلی راستگرد بوده و میتوانند حرکات‌چرخشی میکروبلوک‌های منطقه را سبب شوند. این حرکات صعود و فوران ماگماهای عمیق گوشته‌ای را تسهیل بخشیده و ممکن میسازد. نتایجی که در سایه این تحقیق گرفته شده‌است بصورت زیر خلاصه میشود : -1 تشخیص وجود یک ماگمای لامپروئیتی مسئول ولکانیسم انفجاری منطقه-2 معرفی ترکیب شیمیائی و کانی‌شناسی نورماتیو سنگهای لامپروئیتی و اینکه این سنگها در نورم خود دارای 20 تا 43 درصد فلدسپاتوئید میباشند که ازاین مقدار 2 تا 23 درصد کالسی لیت است . -3 تشخیص آلایش بخشی از ماگمای لامپرئیتی توسط مواد پوسته‌ای -4 تشخیص‌وقوع ذوب بخشی ضعیف در بعضی گزنولیت‌های اسیدی موجود در بمبهای لامپروئیتی که این میتواند از ذوب بخشی بزرگ مقیاس پوسته‌ای و احتمال ادامه ولکانیسم در این منطقه خبر دهد . -5 عدم وجود کربناتیت در منطقه قلعه حسنعلی و درمقابل فراوانی رسوبات آهکی‌دریاچه‌ای و چشمه‌ای و رگه‌های آهکی نفوذی که از نظر فراوانی عناصر کمیاب با کربناتیتهای جهان هیچگونه شباهتی ندارند. -6 تشخیص وقوع فقط یک فاز انفجاری و فوران در هریک از کراترها جز کراتر شماره 12 که اخیرا در داخل آن یک فوران کوچک فراتیک بصورت‌گل‌فشان صورت گرفته‌است ، الزامی است . -7 ارتباط ماگماتیسم لامپروئیتی این منطقه با سابداکشن نئوتتیس -8 وقوع یک فاز کششی در جهت شمال غرب - جنوب شرق تحت اثر حرکات راستگرد گسلهای اصلی منطقه -9 تشخیص مراحل مختلف فعالیت ماگمایی و نحوه فوران که‌بصورت شماتیک معرفی شده‌است ...

منبع: پایان نامه (کارشناسی ارشد) – خانم  فاطمه شيشه بر

..................................................

معادله بین المللی ثقل هزار

Hezar International Gravity Formula

HIGF

دکتر محمد رضا رضایی راینی نژاد مدرس نمونه کشوری در خصوص انتخاب کوه هزار به عنوان کمترین مرکز ثقل ایران و معرفی معادله بین المللی " ثقل هزار " گفت : متخصصان فيزيكال ژئودزي كشور با اندازه‌گيري شتاب ثقل قله هزار کرمان مشاهده کردند که قله‌هزار در شهرستان راين، داراي شتاب‌ثقل كمتري نسبت به مناطق ديگر است كه در حدود 203 ميلي‌گال كمتر از مقدار شتاب‌ثقل اندازه‌گيري‌شده در قله ‌دماوند به عنوان مرتفع‌ترين قله‌ايران میباشد. این امر بر خلاف انتظار متخصصان فيزيكال ژئودزي ایران بوده است (1). به عنوان یک راینی با انجام طرح تحقیقاتی بررسی نتایج اندازه‌گيري شتاب ثقل قله هزار شهرستان راين تحقیقات گسترده ای را دراین زمینه در پژوهشکده تعلیم وتربیت استان کرمان همراه با اعضاء تیم (پ .حسین زاده و ..) انجام دادیم . نتیجه این تحقیق یک ساله معرفی معادله بین المللی " ثقل هزار " است که با استناد به آن می توان شتاب ثقل زمین را در هر ارتفاع و عرض‌جغرافيايي بدست آورد. معادله بین المللی " ثقل هزار " قادر است اختلاف ۲۰3 میلی گال بدست آمده بین کوه هزار و دماوند را توجیه نماید . آخرین معادله جهانی گرانش نیز قادر به توجیه این اختلاف نیست. بکمک این معادله ، شعاع زمین در قطب اصلاح شده است .

1- پايگاه ملي داده هاي علوم زمين كشور

http://www.ngdir.ir/News/PNewsDetail.asp?PId=37821

Mohammad khayyam